0%

معرفی اصول و برنامه کلی مدرسه خانگی آب و آینه

مبتنی بر رویکرد شناختی انسانگرا

image

مادر عزیز و پدر گرامی، دست‌مریزاد و خدا قوت!

 

از ابتدای اسفندماه سال ۱۳۹۸، با وجود دغدغه‌ی بیماری کرونا، قرنطینه و تعطیلی کسب و کارها، در کنار روزمرگی‌های زندگی و بیم و امید برای آینده، در حدود سه ماه آموزشی، نقش تسهیل‌گری فعالیت‌های آموزشی دختران عزیزمان را برعهده گرفتید.

 

با وجود اینکه برخی از خانواده‌ها از فرصت در خانه ماندن طی دوره کرونا به عنوان دوره ای شاد و موفق یاد می‌کنند که با دخترانشان همکلاسی و هم‌بازی شدند، اما هستند عزیزانی که به علت عدم همراهی دخترشان، دوره سختی گذرانده‌اند.

نیک می‌دانیم، خانواده‌های آب و آینه برای دخترانشان طی این دوران، دغدغه‌هایی داشته و دارند؛ درحالیکه بچه‌ها هنوز به تنهایی و مستقلانه نمی‌توانند مسیر یادگیری خود را دنبال کنند، خانواده‌ها همچنان درگیر برنامه فشرده کاری یا دورکاری هستند و امکان همراهی کامل با دخترانشان را در این مسیر ندارند و به علت تعطیلی مدارس و مهد کودک‌ها حتی گاه در نگهداری از فرزند خود در منزل هم با چالش روبرو می‌شوند.

نظر به تغییراتی که به واسطه ظهور ویروس کرونا در دنیای ما به وجود آمده است، برنامه‌های روتین یاددهی-یادگیری با تحول روبرو شده است. برنامه‌ریزی کرده‌ایم تا در طول سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ از طریق برنامه روزانه برای روزهای پنج‌شنبه و همچنین برنامه ویژه روزانه یا هفتگی برای تعطیلات بیش از ۳ روز، برنامه رشد دختران آب و آینه را در قالب مدرسه خانگی طراحی و پیگیری نماییم. از شما دعوت می‌کنیم تا با اصول مدرسه خانگی آب و آینه بیشتر آشنا شوید.

برنامه وزارت آموزش و پرورش در تعطیلات کرونا را مرور کنیم!

وزارت آموزش و پرورش، برنامه‌های آموزشی تعطیلات کرونا را در دو برنامه مکمل زیر پیش برده است:

  • دنبال کردن برنامه‌های تلویزیونی درسی در شبکه‌های آموزش و شبکه ۴: طبق برنامه هفتگی، عموما در هر روز یک برنامه ۳۰ دقیقه‌ای برای هر پایه تحصیلی در مقطع دبستان ارایه می‌شد و از دانش‌آموزان خواسته می‌شد تا برنامه‌ها را مشاهده نموده و تکالیف را انجام دهند.
  • عضویت دانش‌آموزان در سامانه شاد (شبکه اجتماعی دانش‌آموزی): این شبکه، پس از فراز و نشیب‌های بسیار از ۲۳ فروردین (نیمه ماه شعبان) راه‌اندازی شد تا بستری برای ارتباط مستقیم معلمان و دانش‌آموزان برای پیگیری روند یادگیری دانش‌آموزان باشد.

مدرسه خانگی آب و آینه شامل اجزاء زیر است:

ارائه دستورالعمل کلی برنامه خانگی؛ شامل برنامه هفتگی، کانال‌های ارتباطی و مکانیزم تسهیل‌گری معلمان

تدوین برنامه هفتگی؛ زمان‌بندی ارایه بسته‌های یادگیری در قالب‌های مکمل آنلاین و آفلاین در هر پایه

آماده‌سازی بسته‌ها؛ شامل بسته‌های یادگیری آنلاین و آفلاین متناسب با رویکرد شناختی و تقویم آموزشی مدرسه آب و آینه

ارائه بسته‌های آنلاین؛ شامل تعامل روزانه دختران و معلمان هر پایه در ابتدای هر روز (۳۰ تا ۴۵ دقیقه متناسب با زمان استاندارد بخشنامه آموزش و پرورش)

ارسال بسته‌های آفلاین؛ در کانال هر پایه، مطابق با برنامه روزانه

ارائه بازخورد؛ دریافت فعالیت‌های دختران پس از ارائه هر بسته یادگیری در گروه تکالیف پایه و ارائه بازخورد به آنها

جمع‌بندی؛ ارائه جدول میزان مشارکت دختران در فعالیت‌های برنامه هفتگی

پشتیبانی؛ شامل پشتیبانی خصوصی هم از نظر فنی و هم محتوایی، برگزاری کلاس‌های خصوصی آفلاین، آنلاین و حضوری در صورت لزوم و تنظیم جلسه با خانواده‌های دختران نیازمند همراهی بیشتر

مستندسازی؛ تهیه کلیپ‌های جمع‌بندی نتایج بسته‌های یادگیری برای دختران، خانواده‌ها و شبکه‌های اجتماعی مدرسه آب و آینه

برنامه‌های مدرسه خانگی، به گونه‌ای برنامه‌ریزی و مدیریت شد تا علیرغم عدم حضور دختران در مدرسه، علاوه بر اینکه کلیه اهداف یادگیری در پایه تحصیلی محقق گردید، اجرای ۲ برنامه اصلی پایان سال تحصیلی در مدرسه آب و آینه را شاهد باشیم:

خوداظهاری: در راستای اهداف آموزشی و رویکرد مدرسه به مقوله یادگیری، هر یک از دختران آب و آینه این فرصت را داشته است که ۶۰ درصد از بسته‌های یادگیری ارائه‌شده را انتخاب کرده و انجام دهد و درباره روش‌های استفاده از آن‌ها در بهبود فعالیت‌های زندگی روزمره خود، اعلام نظر کند.

دریافت توشه‌نامه: دریافت توشه‌نامه پس از انجام خوداظهاری، به معنای اتمام پایه تحصیلی است.

اصول مدرسه خانگی آب و آینه را مرور کنیم!

مدرسه آب و آینه، نقش خود را پشتیبانی از دختران در رسیدن به نقشه راه خودیادگیری متناسب با استعدادهایشان در سطحی بالاتر از استانداردهای پایه تحصیلی آن‌ها می‌داند که با شناخت معلم از موقعیت ذهنی دانش‌آموز و نحوه یادگیری او شروع می‌شود، با برقرار شدن رابطه دوستانه بین معلم و دانش‌آموز ادامه پیدا می‌کند و سپس به طراحی و توسعه بسته‌های یادگیری عمومی و اختصاصی دختران منجر می‌گردد.

مدرسه خانگی آب و آینه، مدرسه‌ای مجازی است که در قالب یک شبکه علمی، دختران، معلمان و خانواده‌های آب و آینه را به یکدیگر متصل می‌کند تا برنامه رشد دختران آب و آینه، مبتنی بر اصول و ویژگی‌های زیر طراحی و پیگیری شود:

  • اصل اولمدرسه خانگی مکمل مدرسه حضوری است و برنامه‌های آن از برنامه‌های مدرسه حضوری پیروی می‌کند.
  • اصل دومدر مدرسه آب و آینه، یادگیری بانشاط را تجربه می‌کنیم و با شادی از فعالیت‌ها و تجربه آن‌ها یاد می‌کنیم. احساس معلم و خانواده باید به گونه‌ای باشد که هر روز منتظر می‌مانیم تا فرصت یادگیری جدیدی که به شکل شگفتانه و هدیه برایمان ارسال می‌شود را دریافت کنیم و با انجام آن‌ها، خود را رشد دهیم. احساس ما در نوع احساس دختران‌مان بسیار موثر است. اگر از فعالیت‌ها با تلخی یاد کنیم و با افسردگی، دختران‌مان را در فعالیت‌ها همراهی کنیم، دختران‌مان شادابی و نشاط لازم را پیدا نخواهند کرد و فرایند رشد را دردآور تلقی خواهند نمود.
  • اصل سومدر مدرسه حضوری آب و آینه، دروس به صورت مستقیم آموزش داده نمی‌شوند و برنامه درسی به گونه‌ای است که هر بسته یادگیری (مطالعه، فعالیت، بازی، تحلیل، ...)، زمینه اقدام و تفکر دانش‌آموز را فراهم کند و مسیر حرکت هموار وی از نقطه تعادل فعلی به نقطه تعادل جدید را مبتنی بر کشش درونی‌اش، تسهیل نماید. در این مدرسه، برنامه یادگیری از برنامه تثبیت یادگیری متفاوت است: یادگیری در قالب بسته‌های مرتبط با بازی، تحلیل و پروژه، برنامه‌ریزی و با تجربه کردن آن‌ها آغاز می‌شود و با مشاهده روند و نتایج عملکرد دیگر همسالان نسبت به همان بسته، ادامه پیدا می‌کند. تثبیت یادگیری در قالب تمرین و تکرار بسته‌ها به صورت داوطلبانه و همچنین انجام تکالیف استاندارد آموزش و پرورش انجام می‌شود.
  • اصل چهارمدر مدرسه آب و آینه، تکنیک‌ها و قواعد دروس فارسی، ریاضی، علوم و حتی قرآن در قالب بازی‌ فکری، تجربه و تثبیت می‌شوند. دختران آب و آینه در فعالیت‌های متنوع، مانند پروژه‌ها و قصه‌ها با مسئله‌هایی روبرو می‌شوند و برای حل آن‌ها نیاز به یادگیری را احساس می‌کنند و لذت کشف دروس را تجربه می‌کنند. بنابراین، بسته‌های یادگیری چه در مدرسه حضوری و چه در مدرسه خانگی در قالب بازی، قصه، پروژه و ... ارایه می‌شوند. از این رو، دقت نماییم که بسته‌های یادگیری، توضیحات معلم روی کتاب‌های درسی نخواهند بود. زیرا کتاب درسی تنها یک منبع تثبیت یادگیری است و بنابراین پس از تجربه بازی‌های مرتبط، از هر یک از دختران آب و آینه انتظار می‌رود تمرین‌های کتاب‌های درسی را نیز به عنوان یکی از فعالیت‌ها برای تثبیت یادگیری به انجام برساند و در صورتی که دختری تمایلی به انجام آن‌ها نداشته باشد، ابتدا میزان انگیزه و تعهد او به پیگیری مسیر، بررسی می‌شود و در صورت نیاز، فعالیت‌های مکمل و جایگزین برای تثبیت یادگیری با پیشنهاد خودش، طراحی و پیگیری می‌شود.
  • اصل پنجمدر مدرسه آب و آینه، نتیجه درست و غلط مطلق در بسته‌های یادگیری معنا ندارد. دختران آب و آینه متفاوتند و متفاوت از یکدیگر تجربه کرده، تحلیل و استنباط می‌کنند و یاد می‌گیرند و هردختری، نگاهی جدید به زندگی است که ما نیز از او یاد می‌گیریم. ما در حالی که تلاش دختران را می‌ستاییم، مدت زمان میانگینی را در نظر می‌گیریم که دختران با همه تفاوت‌ها، بتوانند در مدت تعیین شده، تلاش کنند و تجربه خود را بسازند و به هدف خود دست یابند.
  • اصل ششمدر مدرسه آب و آینه، رسیدن به توانمندی خودیادگیری در دختران آب و آینه و پیدا کردن و دنبال نمودن مسیر ویژه یادگیری خود، یکی از اهداف اصلی میانی تعریف شده است که توشه‌نامه و خوداظهاری از ابزارهای آن است. گاهی برخی دختران آب و آینه از برخی فعالیت‌ها باز می‌مانند اما در نهایت، تلاش مشترک معلمان و خانواده‌ها بر آن است که دختران را برای قرارگیری در این مسیر کمک نمایند. این مسیر با اجبار ساخته نمی‌شود بلکه با کمک به دختران آب و آینه برای دیدن هدف و نزدیک شدن گام‌به‌گام به آن، شکل می‌گیرد. از این رو، اگر حتی دختری چند روز برنامه را رها کند، صبور خواهیم بود تا علاقه و میل درونی برای پای‌بندی به برنامه از درون وی شکل ‌گیرد؛ گاهی دلتنگی برای برنامه، معلمان و یا دوستان، گاهی مشاهده رشد دیگران و گاهی حتی خستگی از بی‌مسئولیتی، پیشران‌هایی برای بازگشت مجدد به برنامه هستند؛ لذا ضروریست با اجبار و اصرار بیش از اندازه، میل به مخالفت و عدم همراهی را در آن‌ها بیدار نکنیم. از این رو، در حالی که هر روز دختران را مشاهده می‌کنیم، آن‌ها را پیگیری نمی‌کنیم تا در آزادی خود، اجازه تجربه، شناخت و طی مسیر رشد خود را داشته باشند.
  • اصل هفتمدر مدرسه آب و آینه به استقلال دختران در پذیرش بسته‌های یادگیری و دنبال نمودن آن‌ها اهمیت می‌دهیم و از این رو مدرسه حضوری و مدرسه خانگی، هر دو باید بتوانند با همراهی معلمان و خانواده‌ها، در این راستا قرار گیرند. بسته‌های یادگیری در ماهیت طراحی، به گونه‌ای طراحی می‌شوند که دختران بتوانند بدون نیاز به همراهی جدی فکری و اجرایی معلم یا خانواده، آن را به انجام برسانند بنابراین بهتر آنست که به دختران اعتماد کنید و استقلال آن‌ها را در مراحل انجام کار رعایت کنید.
  • اصل هشتمدر مدرسه آب و آینه، یادگیری هیچ‌گاه تعطیل نمی‌شود و همیشه و هر لحظه در جریان خودیاگیری هستیم اما برنامه مشخصی را نیز برای یادگیری منظم داریم تا دختران را به تنظیم برنامه خودیادگیری آگاهانه برساند. از این رو زمان‌بندی مشخصی را در مدرسه خانگی نیز برای انجام فعالیت‌ها در نظر می‌گیریم. در این برنامه ثابت، برنامه‌های آنلاین، فعالیت‌های مرتبط با برنامه‌های آنلاین و آفلاین، استراحت، تغذیه، ورزش و ... را وارد می‌نماییم و در تهیه آن از دختر عزیزمان کمک می‌گیریم به گونه‌ای که باعث شود وی به اجرای برنامه (البته با انعطاف لازم از نظر تسهیل‌گر) متعهد باشد. معمولا در درون برنامه، در زمان انجام فعالیت، کار دیگری در برنامه دخترمان قرار نمی‌گیرد به‌گونه‌ای که اگر تمایلی به انجام فعالیت ندارد، در مدت زمان تعیین شده، می‌تواند تنها به همان برنامه و دلایل عدم علاقه خود به آن و جایگزین‌های با اهداف مشابه، فکر کند. دقت کنیم که دخترمان قبل از زمان شروع هر فعالیت، آمادگی کامل برای شروع فعالیت را داشته باشد و به خوردن، دستشویی رفتن و ... نیاز پیدا نکند. همچنین هر شب، برنامه روز آینده را با دختران‌مان مرور می‌کنیم تا وی برای برنامه روز بعد آماده باشد. دقت کنیم که برنامه مدرسه، برنامه دختران‌مان است و آن‌ها مسئول اصلی برنامه خود هستند. با سوالاتی نظیر «برنامه فردایت چیست؟ آن را مرور کرده‌ای؟ آیا برای اجرای برنامه‌ات به همراهی ما نیازی داری؟»، مسئولیت برنامه را به دختران‌مان واگذار می‌نماییم در حالی که نقش حمایتی خود را داریم.

در صورت نیاز دختران به پشتیبانی خانواده، در تمام مراحل انجام کار در کنار آن‌ها باشید؛ و:

  • در فعالیت‌هایی که عموما شامل قصه همراه با نقاشی و قصه همراه با کاردستی، هستند که نشاط تسهیل‌گر را نیز می‌طلبند، قبل از شروع فعالیت، دخترمان مواد لازم را فراهم کند و مطئمن شوید که روال کار را کاملا متوجه شده است و سپس او را آزاد بگذارید که کار را به تنهایی انجام دهد و سپس وسایلش را جمع کند. تنها در صورت نیاز، با طرح سوالاتی برای کشف قلق‌ها و تاکتیک‌های انجام کارها نشان دهید که مشتاق مشاهده تلاش آن‌ها هستید و حتی‌المقدور کم‌ترین مداخله را در انجام کار داشته باشید.
  • توجه داشته باشید که چنانچه دخترمان، خودش مواد لازم را نیاورد و پس از کار، آن‌ها را جمع نکند، پذیرش مسئولیت کل کار را فرا نخواهد گرفت. در صورتی که کار توسط خود دخترمان انجام نشود، نه تنها مهارت کافی پیدا نمی‌کند؛ بلکه اعتماد به نفس موردانتظار در وی شکل نمی‌گیرد.
  • برخی از فعالیت‌ها در قالب بازی تعریف می‌شوند که در آن‌ها نقش شما علاوه بر تسهیل‌گر، نقش هم‌بازی است. اگر این فعالیت‌ها در قالب بازی دنبال نشوند، جذابیت لازم را نخواهند داشت و دخترمان از انجام چندباره فعالیت، کسل می‌شود. در این گونه موارد به عنوان یک هم‌بازی با دخترمان بازی می‌کنید، نوبت را رعایت می‌کنید، می‌بازید و پیروز می‌شوید و بدین‌ترتیب استقلال عاطفی در پذیرش ناکامی و کامیابی همزمان در زندگی واقعی را برای او تسهیل می‌کنید. بازی برد و باخت دارد اما ناراحتی ندارد؛ به شرط این که بازی را ادامه بدهیم تا دخترمان به برد دست یابد. در پایان نوبت هر بازی به همه بازیکنان تبریک بگویید که هم وقت گذاشته‌اند که با هم بازی کنند و هم تلاش خود را برای رشد داشته‌اند. اگر نکته‌ای به ذهن‌تان می‌رسد که در دور قبل رعایت نکرده‌اید و دلیل عدم موفقیت هر یک از بازیکنان بوده است را یادآوری کنید و سپس بازی را ادامه ‌دهید.
  • در برخی فعالیت‌ها مانند نوشتن تمرین‌های کتاب، شما به عنوان تسهیل‌گر می‌توانید متناسب با روحیه دخترمان، به فرایند آموزشی، معنای بازی بدهید مثل معلم‌بازی، نویسنده‌بازی، … و او را در مراحل مختلف بازی، به استقلال دعوت کنید.